Marketinq məktəbdən başlayır

2 ay bundan əvvəl Təhsil Nazirliyində işləyən bir tanışım maraqlı bir təklif verdi. Dedi ki, mən istəyirəm ki, pilot layihə olaraq məktəblərdə şagirdlərin praktik sahələri daha dərindən öyrənmələri, tanış olmaları üçün onları bu sahələrin adamları ilə görüşdürüm. Məni də bu səpkidə Zərifə Əliyeva adına liseyin şagirdləri ilə görüşə çağırmışdı. Məndən öncə isə həmin şagirdlər tanınmış bir audit şirkətinin menecerləri ilə görüşmüşdülər. Qısası məqsəd şagirdlərə onların anlayacağı dildən, sadə şəkildə marketinqi izah etmək idi. 1 həftə təxmini formatı beynimdə cızandan sonra təqdimatı hazırladım və adını da "Marketinq məktəbdən başlayır" qoydum. Aşağıda Sizə niyə bu adı qoyduğum və təqdimatın formatı haqqında qısa yazacam və eyni zamanda təqdimatın özünü paylaşacam.

Əvvəla onu qeyd edim ki, şagirdlər əsasən 9-11-ci sinifi təmsil edirdi. İlk əvvəl düşünürdüm ki, onlara bu tip layihələr məktəblərdə olan ənənəvi tədbirlərindən birini xatırladacaq və maraqları az olacaq. Lakin təqdimatdan sonra əmin oldum ki, məktəblərdə çox böyük potensial var, amma bu potensialı elə məktəblər özü öldürür. Məktəblərin şagirdlərin potensialını azaltması barədə növbəti bloqumda qeyd edəcəm. Onu da deyim ki, təqdimata dostum Coca-Coladan Emil Ələsgərovla getmişdim. O da maraqlı bir mövzuda şagirdlərlə söhbətləşdi. 

Bir dəfə facebook statuslarımın birində yazmışdım ki, "uşaq vaxtı kosmonavt olmaq istəyirdim. Sonra fikrimi dəyişib 7-ci sinifdə tarixlə maraqlanmağa başladım. 9-cu sinifdə tarixdən hazırlaşmağa başladım. Sonra yenə fikrimi dəyişdim həkim olacam dedim və 1 il həkim olmaq üçün lazım olan fənlərdən hazırlığa getdim. 11-ci sinifdə isə nəhayət iqtisadiyyat sahəsi üzrə getmək qərarına gəldim. Və elə bu sahədə univeristetə daxil oldum, ilk illər dərslər maraqsız idi deyə, jurnalistikaya meyl etdim, xeyli yazdım-pozdum və sonra marketinqə gəlib çıxdım. Demək ki, mən elə əvvəldən axtarışda olduğum üçün marketoloq olmaq istəyirəmmiş. Sadəcə istəyə ad verəmmirdim" Sözüm ona ki, mənə də məktəbdə marketoloqlar gəlib marketinqin nə olduğunu asan dildən desəydilər mən də özümü çox dağa-daşa salmazdım. Bilərdim ki, mənimki marketinqdi. O səbəbdən bu yazıya da "marketinq məktəbdən başlayır" adını verdim. Məktəbdə insan istiqamətini düz götürə bilirsə, türklər demiş "nə mutlu ona". Keçək təqdimata.

Təqdimatın ilk hissəsində qısa və kəsə yoldan 1-2 ifadə ilə marketinq ümumiyyətlə nədir, nə üçündür deyə şagirdlərlə bölüşdüm. İlk təəssüratlardır deyə çox dərinə getmədim. "Marketinqdə məqsəd pul qazanmaqdır, amma alver deyil". Burdaca "al-ver deyil" sözünün üzərində çox durdum ki, sabah onu ticarətlə, satışla, al-verlə səhv salmasınlar. Pul qazanmaqdır deyəndə şagirdlər yerlərində tərpənməyə başladılar və suallar başladı nə başladı. Aşağıdakı təqdimatdan slaydları ətraflı izləyə bilərsiniz.

Təqdimatın ikinci hissəsində isə "Məktəbdə oxuduğumuz fənlər gələcək marketinq karyeramızda necə rol oynaya bilər ?" sualı ətrafında danışdım. Yəni şagirdlər məktəbdə hansı fənləri yaxşı oxusalar, marketinqin hansı sahəsində uğurlu ola bilərlər. Bu hissəsi onlara daha maraqlı gəlmişdi. Slaydda baxa bilərsiniz amma burada da qısaca həmin qeydlərimi sizinlə paylaşım. 

Mənə görə, tarixi yaxşı oxuyan yaxşı PR menecer, rəsm, cizgi işlərindən anlayan qrafist, art direktor, ana-dili, ədəbiyyatı yaxşı bilən kopirayter, riyaziyyatı yaxşı bilən media planner, reklam agentliyində çalışa bilər, uşaqları bir yerə yığan, təşkilatçı biri yaxşı event menecer, tez ünsiyyət qurmağı bacaran şagird call-centerdə işləyə bilər, məsələn. Bundan başqa xarici dilləri yaxşı bilən brend menecer, dəqiq elmləri yaxşı bilən yaxşı satış mütəxəssisi ola bilər.

Sonda bir nəfər şagird durub dedi ki, mən heç bir fənni sevmirəm, bəs mən nə ola bilərəm? Mən də cavab verdim ki, elə əsl marketoloq sən ola bilərsən )))) Marağımı çəkən bir məsələ isə şagirdlərdən daha çox müəllimlərin diqqətlə dinlədiyinin şahidi oldum. Sanki yeni bir şey eşidirmiş kimi dinləyirdilər. Hətta təqdimat bitəndən sonra müəllimlərdən yaxınlaşıb oğlunun hansı sahəni seçməsi barədə məsləhət alanlar da oldu. Mən düşünürəm ki, biz menecerlər məktəblərdə tez-tez olmalıyıq. Bütün stereotiplər məktəbdən formalaşmağa başlayır. Yanlış formalaşan stereotipləri qırmaq üçün şagirdlər real, praktik insanlarla tanış olmalıdır. Axı, bu həyatda həmişə hər şey heç də kitabda yazıldığı kimi olmur. Elə deyil?!!!!

Marketinq öz dilimizdə from Facemark Face of Marketing

Marketerlərin iftar görüşü - "Marketinq Ramazannaməsi" niyə vacibdir?

Yaxın dostlar bilir ki, biz bununla artıq 4-cü ildir ki, davamlı olaraq marketoloqlar, reklamçılar və bu sahə ilə əlaqəli olanlar yığışırıq. Facemark.az-ın fb səhifəsində əvvəlki görüşlərin şəkillərini görə bilərsiniz. 

Bu il də ənənəmizə sadiq qalaraq yığışmağı düşünürük. İnşallah, 22 iyul saat 20:00-da Dalida restoranında görüşəcəyik. Artıq 1000 nəfərdən çox olan qrupumuzda bu barədə event də yaradılıb, iştirak etmək istəyənlər qoşula bilər. Təəssüf ki, maksimum 100 yerimiz var. İnanıram ki, gün gələcək tədbirlərimizi elə 1000 nəfərlik zallarda keçirəcəyik. Bir yerdən başlamaq mütləq lazımdır.

Görüşdə iştirak üçün - https://www.facebook.com/events/600763193297321/

Qısa olaraq bu yazıda marketerlərin, menecerlərin iftar görüşünün niyə vacib olması haqqında yazmaq istəyirəm. Marketerlərin iftar görüşünün faydaları:

1. Marketinq sferası olaraq cəmiyyətimizdəki aktivliklərə və dəyərlərə hörmətimizdir.

Marketer, reklamçı olaraq biz heç vaxt ancaq satmağı, ancaq marketinqi düşünməməliyik, çevrəmizdə, ölkəmizdə olan aktivliklər, dəyər verilən bayramlara, nüanslara biganə qalmamalıyıq. Belə olarsa, ətrafımızda olanlar bizi "mağazada satmaq üçün bezdirən satıcı"ya bənzədəcəkdir. Ramazan, Qurban bayramı, yeni il, Novruz, Müstəqillik Günü və bu kimi digər dəyər kəsb edən bayramlarda biz kampaniyalar edirik, müştərilərə bu həssas nöqtələrdən təsir edib satışımızı artırırıq. Ona görə də düşünürəm ki, bu bayramlarda bizim yığışmamız həm də bizim verdiyimiz dəyəri göstərir.

2. Təkcə yeməyə deyil, ünsiyyətə də doymaq istəyirik.

Facemark.az və Marketinq Azərbaycan qrupu yaranandan bir xeyli görüşlərimizin sayı artıb. Bu çox yaxşıdır. Müştərilərlə işləyən sferanın adamları müştəriləri anlamazdan öncə bir-birilərini anlamağı bacarmalı, öyrənməlidir. Həmişə dediyim kimi marketinq Azərbaycanda yenidir, Cəbrayıl müəllimin dediyi kimi onun dünəni elə bu gündür. Elə də çox deyilik. O səbəbdən bu tip tədbirlərdə "bir bəhanə" tapıb görüşüb müzakirələr aparmaq ayrı-ayrılıqda hər birimizin öz işini daha da mükəmməlləşdirməsinə gətirib çıxarır. Yoxsa ki, hərəmiz ətrafımızda olanlara öz ofisimizin pəncərəsindən baxmaqla qabağa gedə bilmərik.

3. Satmayaq deyirik, amma yenə də satırıq

Əslində yuxarıda yazdığım kimi istəyirik ki, marketinqsiz, reklamsız, satışsız bir gün keçirək, amma olmur. Söhbət belə görüşlərdə yenə gəlib öz yerini tutur. Bu görüşlərdə biz hərəmiz mütləq şəkildə nəsə satırıq. Birimiz özünün PR-nı satır, birimiz şirkətimizin xidmətlərini, birimiz ideyalarımızı və s. Bir sözlə bu görüşlərdə heç kim təmənnasız olmur. Hər kəsin mənəvi də olsa, təmənnası olur. Bu siyahını uzatmaq da olar.

4. Gələcəkdə daşdan keçən əlaqələr, tanışlıqlar qururuq.

Bilirsiniz ki, marketinq çox tez dəyişir, mütəmadi olaraq yeniliklərlə müşayiət olunur. Yəqin ki, elə bu səbəbdən də marketoloqlar da çox tez-tez işlərini və ya işlərində yerlərini dəyişirlər. Bəzən normal şəraitdə Azərbaycan reallığını götürsək günlərlə görüş ala bilmədiyimiz adamlarla bu tip görüşlərdə tanış olandan sonra çox rahat şəkildə əlaqə yarada bilirik. Yəni biz həm kimin harda olduğunu, kimlə necə əlaqə qurmağı bu görüşlərdə özümüzçün asanlaşdırırıq. Təsadüfi deyil ki, marketinq indi "qarşılıqlı münasibətlər" dövrünü yaşayır. 

5. Özümüzdən sonrakılara örnək oluruq

Azərbaycanda marketinqin yaşı çox olmasa da, biz marketerlər qarğa deyilik. Bir gün mütləq "təqaüdə çıxacağıq" və ya "təqaüdə göndərəcəklər".  Ona görə gedəndə də arxada faydalı bir şeylər qoyub getmək lazımdır. Çalışmaq lazımdır ki, hər addımda ətrafımız üçün faydalı olaq, yaxşılıq edək. Bu haqda İlkin daha ətraflı yazıb, buradan oxuya bilərsiniz. Artıq sevindircidir ki, universitetlərdə marketinqin tədris keyfiyyəti də, tələbələrin marağı da çox artıb. Lakin onların professional müstəviyə atılması üçün incə bir keçidə ehtiyacı var. O keçid üçün artıq öz sözünü demiş marketerlər yeni qoşulanlara dəstək olmalıdır. Yoxsa bu sahədə əvvəl hiss olunan inkarı inkar tendensiyası kimsəyə fayda verməyəcək,necə ki vermədi də. Və o cür yanaşanlar da yəqin ki, indi yanlışlığa yol verdiklərini anlayırlar. Bir sözlə yenilər köhnələrə hörmətlə yanaşmalı, onlardan maksimum yararlanmalı, təcrübələrini öyrənməli, köhnələr isə yenilərə dəstək olmalı, onların hazırlığı üçün təmənnasız əziyyət çəkməyə hazır olmalıdır. Belə olan halda biz "atalar-oğullar" dilemması ilə daha sərt şəkildə qarşılaşmarıq yəqin ki.

Demək istədiklərim bu qədər. İnşallah, 22 iyul Sizi iftarda gözləyirəm. Həştəqimiz də aktivdir - #dirennefsine

"Marketoloq biznesin həkimidir” logo yarışması

Marketing AİR olaraq bizə həmişə dəstək verən Azərbaycan Marketinq Cəmiyyəti yeni yarışma başladıb. Yarışma kifayət qədər maraqlı və kreativ bir yanaşma üzərində qurulub. Bu fikri biz AMC-nin ofisində Rəhim müəllimdən eşitmişik. O vaxt bunu Rəhim müəllim bizə çox həvəslə izah etmişdi. İndi isə o tezis üzərində logo dizaynı yarışması başladılıb. Aşağıda Sizi həmin press relizlə tanış olmağa dəvət edirəm. Yarışmanın təşkilində göstərdiyi aktivliyə görə isə Marketing AİR məzunu Aynur xanıma dərin təşəkkürlər.

...................

Marketoloq biznesin həkimidir” deyəndə, ağlınıza ilk nə gəldi? Təbii ki, sağlamlıq və bazar- tamamilə fərqli anlayışlar. Fəaliyyət sahələri müxtəlif olan bu iki ixtisasda müəyyən oxşarlıqlar var. Bəlkə siz təəccüblənəcəksiniz ki, hansı oxşarlıqlardan söhbət gedir. Biz həkimə nə vaxt gedirik? – səhhətimizdə hər hansı problemlər hiss etdikdə. Həkim xəstəni dinləyir, müəyyən analizlərdən sonra yaşamağına davam edir. İndi isə marketoloqun gördüyü işə nəzər salaq. Müəssisənin əsas məqsədi mənfəət əldə etməkdir. Lakin bu elə də sadə proses deyil. Müəssisə qeyri-müəyyən, mürəkkəb bir şəraitdə fəaliyyət göstərir. Bu qeyri-müəyyənliklər bazarda baş verən inkişaf və ya tənəzzülün nəticəsidir. Yaranmış tərəddüdlər müəssisənin müəssisədən yan keçmir və müəyyən “xəstəliklər” törədir. “Xəstəliklər” deyəndə, istehlakçının arzu və ehtiyacları qarşısında acizlik, düzgün strategiya və taktikanın olmamağı və s. aiddir. Ona görə də müəssisə marketoloqa müraciət edir. Marketoloq həkim kimi müəssisəni “dinləyir”, aparılmış analizlərdən sonra “diaqnozu” verir və resepti-marketinq planını verir. Beləliklə, müəssisə “sağalır” və bazardakı fəaliyyətini davam etdirir. Deməli, marketoloq biznesin həkimidir.

Tədbirin facebook eventi - https://www.facebook.com/events/397544443691196/?ref=22 

Marketerlərin 2013 "Quba üsyanı" və gələcək planlar

Bu gün istirahət günü olduğundan bizim üçün ən böyük zövq və istirahət olan Marketing AİR haqqında İlkin və Anar müəllimlə düz 6 saat müzakirə apardıq. Bu haqda İlkin müəllim yaxın günlərdə ətraflı məlumat verəcək. Təkcə onu deyə bilərəm ki, sentyabr ayına fərqli formatda Marketing AİR 3 gələcək, göstərəcək, öyrətməyəcək, amma paylaşacaq.

Mən Sizə bu dəfə 2 tədbirimiz haqqında qısa bir-iki şey yazacam. Bunlardan biri 29-30 iyunda indiyə qədər ən iri səpkili təlim-istirahət xarakterli Quba görüşümüz haqqındadır. Bu arada Quba görüşümüz haqqında İlkin Manafov öz yazısında "çünkiləri" sadalayıb, oxumayan qalıbsa, məncə, mütləq oxusun. Bu yazının adını da gördüyünüz kimi "Marketerlərin 2013 Quba üsyanı" qoydum. Yəqin ki, bir çoxunuz nəyə görə məhz "üsyan" dediniz. 

Ona görə ki:

1. Hər şeydən əvvəl bu görüş tək marketer və reklamçılar olaraq yox, bir insan kimi gün boyu bizi əhatə edən stress, gərginliyə bir üsyan idi. Biz əvvəl bu tip görüşü Bakıdakı istirahət mərkəzlərinin birində etmək istəyirdik, sonra düşündük ki, Bakının özünün elə gərginliklə paralleliyi var, kənara çıxmaq lazımdır. Əminəm ki, Qubadakı 2 gün bizim bütün yorğunluğumuzu yox etdi.
2. Bu görüşdə 40-dan çox şirkətdən 66 nəfər iştirak etdi. Daha 20-yə yaxın insana isə yer olmadığından imtina etmək məcburiyyətində qaldıq. Əsas məsələ isə sırf bu görüşdə ilk dəfə bir-birini görən sektor adamları daha çox idi. Buna baxmayaraq mən deyərdim ki, indiyədək olan görüşlərimizin içində ən səmimi olanı bu görüş oldu. Yəqin bunu şəkillərdən də görmüsünüz. Bu səbəbdən Quba görüşü həm də marketerlər arasında olan nifaq və qeyri-səmimiliyə bir "üsyan" idi.
3. Görüşün müzakirə ərəfəsində facebookdakı müzakirələrdə belə bir fikir səsləndi ki, "bir gün marketerlər yığışır Qubaya gedir, o biri gün Şəki restoranında, nə bilim gah aya uçur, gah mümkünsüzü mümkün edir, gah forum keçirir, bəs bu marketerlər nə vaxt işləyir?!" Təbii ki, o ərəfədə biz bu tip fikirlərə diqqət yetirmədik. O cür düşünənlər bununla özlərinin işlədiklərini "böyüklük" kimi göstərib, bizim bu addımlarımızı "kiçiklik" görürdülərsə, biz razı. Bu halda Quba görüşü həm də "kiçik"lərin "böyük"lərə üsyanı idi. Bu tədbir göstərdi ki, işdə olmaq əsas deyil, işin başında olmaq və işin sahibi olmaq önəmlidir. Hərçənd ki, biz bilən, bazar günü şirkətlərdə iş olmur.
4. Anar müəllim Qubadakı təqdimatı ilə aləmi bir-birinə vurdu, satış dedi, marketinq demədi ))) Çox qızğın müzakirələrdə auditoriyadan çox qızğın komentlər gəldi. Bir növ Quba görüşü eyni zamanda satışın marketinqə "üsyanı" oldu. Bu arada təqdimatı qaçıranlar Anar müəllimin blog yazısını oxuya bilərlər.
5. Bundan öncəki görüşlərdə dostlar haqlı olaraq deyirdilər ki, marketerlərin əyləncəli görüşü ancaq əyləncədən ibarət olmamalıdır. Nəzərə alsaq ki, marketinq onu sevən üçün əsl əyləncədir, biz də bu dəfə və ilk dəfə əyləncəli görüşümüzdə tam 4 təcrübə paylaşımı xarakteri daşıyan təqdimatla çıxış etdik. Sənan Həsənov, İlkin Manafov, Anar Bayramov və bəndəniz az bildiklərimizdən Sizinlə paylaşdıq. Deməli Quba görüşü həm də intellektual əyləncənin bəsit əyləncəyə "üsyanı" oldu. Bundan sonra bütün tədbirlərimizdə bu nüans nəzərə alınacaq.

İndi gələk gələcək planlara. 

İlk öncə onu deyim ki, avqustun ayının 31-i hazırda Azərbaycanın ən böyük və ən aktiv qrupu olan Marketinq Azərbaycanın 1 ili tamam olur. 1000 nəfərə yaxın üzvü olan qrupu və ona dəstək olan hər kəsi təbrik edirəm. Əminəm ki, bu qrup bir çox gənc marketerlərin yetişməsində əvəzsiz meydan rolunu oynayacaq və oynayır da. 1 il ərzindəki fəaliyyətimizə dair hesabat xarakterli görüşümüz olacaq.

Bu il artıq 3-cü il olacaq ki, biz davamlı olaraq marketerlərin ramazan görüşünü təşkil edirik. Keçən il məsələn Dəfnə restoranında yığışmışdıq. Bu il isə inşallah 20 iyul tarixində yığışmağı planlaşdırırıq. Tarixi müzakirəyə açmadıq, çünki qrupda 1000-ə yaxın üzv var, dəqiq fikir almaq çox çətin olacaqdı. İnşallah 20 iyul tarixində daha gözəl bir iftar süfrəsində hamınızı gözləyəcəyik. Məkan hələ seçilməyib. Münasib məkan təklifi olanlar varsa, yaza bilərlər. Bu dəfəki görüşümüzdə də mütləq şəkildə 3-4 nəfərin təqdimatlarını izləyəcəyik. Tək itar süfrəsi arxasında yığışmaq yox, həm də iftardan 1-2 saat öncə yığışıb müzakirələr aparacağıq.

Bu günlərdə FMR TV-nin daha 2 yeni verilişi ilə görüşünüzə gələcəyik. Verilişlərin nə ilə bağlı olacağını açıqlamıram hələ ki. Görənlər deyir ki, maraqlıdır. Biz də gözləyək, görək necədir.

Və sonda yuxarıda da dediyim kimi sentyabr ayında Marketing AİR 3 gəlir. Hədəflər bu dəfə daha yüksək, tələblər daha sərt olacaq. Bu haqda da tezliklə İlkin müəllimin xəbərlərini gözləyək.

Növbəti dəfə daha faydalı olmaq ümidi ilə...

Kann təəssüratları və ya Kannda qan-qan deyən reklamlar

Bildiyiniz kimi bu il Cannes Lions Reklam Festivalının 60-cı ili tamam olur. Facemark.az və FMR TV olaraq 2012-ci ildən bu festivalın Azərbaycandan yeganə media partnyoruyuq, amma festivalın özündə iştirak imkanı bu ilə təsadüf etdi. Mən də "Gedək Kanna bir salam verək" deyib oraya yollandım. Bu arada iştrakımla bağlı mənə hər cür dəstək olan dostlara təşəkkür edirəm. Yaxşı ki, varsınız.

Bu yazıda mən Sizinlə festival haqqında təəssüratlarımı və öyrənməli, görüb götürüb tətbiq etməli olduğumuz bəzi məsələlər haqqında fikirlərimi bölüşəcəm. Təyyarəyə hələ 2 saat olduğuna görə yazıb bitirə biləcəyimi düşünürəm.

İlk başlayım iştirak üçün müraciətdən. Qısa onu deyim ki, bir çox festivallarda iştirak etmişəm, bir çoxunun da   şərtləri ilə tanıışam, amma Kann qədər çətinini görməmişdim. 1,5 aydır ki, gündə Camilla xanımla 4-5 dəfə mailləşirdik və O, hər dəfə nəyisə tapıb irad tuturdu. Sən demə festivalda iştirak edəcək media nümayəndəsi real olaraq ancaq jurnalist kimi full-time çalışan biri olmalıdır. Mən də bunu bilmədiyimdən bir neçə dostumla birlikdə iştirak üçün müraciət etmişdim və təbii ki, həqiqi press kimi görünmək üçün əlimdən gələni əsirgəməmişdim ))) Amma professionallıqlarına bir daha əmin olduğum təşkilatçılar heç ağlıma da gəlməyən üsulla adlarını verdiyim adamları Linkedin-də tapıb onların ayrı-ayrı şirkətlərdə çalışdığını öyrəndilər. Qısacası mümkün olmadı digər dostları qeydiyyatdan keçirmək, mənim də İdealda işlədiyimi öyrəndi, amma keçən ildən olan əməkdaşlığımız və saytın sahibi olmağım, saytda yazılarımın olması yəqin ki, Camilla xanımın "ürəyini yumşaltdı" )). Artıq festival başlamamış təşkilatçılığın səviyyəsinin fərqinə varmaq olurdu. Tək qatılmalı olduğum üçün bir az sıxılırdım ki, təsadüfən öyrəndim ki, Azərbaycandan Nar Mobile şirkətindən dostum Nadir və şirkətin CMO-su Maks Fyodorov da gedəcək. Təbii ki, tanış insanlarla birlikdə olmaq gözəldir. Maks da əla insandır, bu arada.

Festivaldan 1 gün öncə getməyimin faydası oldu, çünki orda bildim ki, otel ilə festival olan yer Palais Des Festivalesin arası 65-70 km-dir. Buradan həmin tur şirkətinə də salamlarımı çatdırıram. Sağ olsunlar, İtaliya ilə 15 dəqiqəlik sərhəd məsafəsində bir otel tutmuşdular. )) Sayələrində qatarla hər gün Fransanın Roqebrune Du Cap Martin, Monaco - Monte Carlo, Antib şəhərlərindən keçərək qatarla Kanna gəlirdim. 

Festivaldan nələri öyrəndim? Və nəyi mütləq gələn MMF 2014-də tətbiq etmək lazımdır?

Cannes Lions & MMF2013 və ya 20 milyon < 20 min

Bildiyiniz kimi biz Facemark.az və Facemark.tv (FMR TV) olaraq bu il Cannes Lions festivalında media partnyor olduq. Daha doğrusu bu mötəbər festivalın 2012-ci ildən partnyoruyuq, lakin bu il hər iki qurum adından Kann şəhərində olub, izləyəcəm inşallah. Bu gün vizanı aldıq, 15-i gecə isə yola düşürük. Bu arada mən Press B kateqoriyası ilə bütün tədbirlərdə olacam və spikerlərlə birbaşa kontakta keçmək imkanım olacaq. Azərbaycandan başqa kimlər olacaq bilmirəm, amma marketinq portalı olaraq festivalın bu il yeganə media partnyoruyuq. Bir çox Azərbaycan şirkətlərindən də menecerlərin qatılacağını düşünürəm. Elə onlardan biri olan Nar Mobile-dan Nadir ilə yolumuz birdir. Çalışacam ki, orada olduğum müddətdə mütəmadi olaraq olub-bitənlərlə bağlı Sizi məlumatlandırım. İndi isə Sizə aşağıda qısa olaraq Kan Festivalı haqqında bəzi faydalı məlumatları çatdırım:

Cannes Lions haqqında qısaca

Kan Festivalı 1954-cü ildən keçirilir. Bu il 60 illiyidir. Saytlarında da yazıldığı kimi bu ilki tədbir əvvəlkilərin heç birinə bənzəməyəcək. Düşünün ki, biz 2013-cü ildə Azərbaycanın ilk marketinq forumunu etmişik, maraqlıdır 60 il sonra 2073-cü ildə biz də bu səviyyədə bir festival edə biləcəyikmi? Əslində düşünürəm ki, biz avropanın 60 illik nəticəsini daha tez təkrarlaya biləcəyik. Buna inanıram. 

Beləliklə, bu il nə az nə çox festivala 35 765 iş daxil olub. Bu indiyədək rekord göstərici sayılır. Təsəvvür edin iş göndərmə haqqı 430 - 1225 yevro arasıdır. Biz hələ minimum qiymətlə, yəni 430 dollardan götürsək, təkcə işlərdən festivalın 15 milyon yevrodan çox gəlirinin olduğunu görərik. Onu da deyim ki, bu 35 765 iş dünyanın 92 ölkəsindən daxil olub. 3960 şirkətdən nümayəndələr iştirak edəcək. Məhz buna görə də Cannes Lions dünyanın ən böyük reklam və kreativ festivalı sayılır. Hər il festivalda 11000-ə yaxın insan iştirak edir. İştirak haqqı isə 1000-8000 yevro arasıdır, təxmini. 11000 adamın da minimum 5000-i pullu gəlsə, bu da hardasa 5 milyon yevro edir. Təkcə işlər və iştirakdan 20 milyon avro. Pis deyil)) Bu arada biz də foruma 20 min azn-ə yaxın xərcləmişdik. Fərq çox deyil ))). Mən hələ şirkətlərin sponsorluq haqqlarını, yerli restoranların festivala ödədikləri məbləğlər, dünya şirkətlərinin hamını bir araya yığmışkən keçirdikləri pullu master-klassları demirəm. Dediyim kimi saytlarında gəzişmək kifayətdir ki, proyekt üzərində nə qədər adamın işlədiyini hiss edəsən.  Təkcə mənə media partnyor olduğumuzdan 8 adam fərqli səpkidə hər gün nəsə göndərir. Bu il 16 ana kateqoriya üzrə qaliblər məlum olacaq. Çalışacam ki, maraqlı hesab etdiyim işləri Sizinlə də paylaşım. 

Onu deyim ki, bütün bu tip festivallar bizim üçün təcrübədir və mən də görüb-götürməyə, öyrənməyə gedirəm. Yaxşı şeyləri öyrənib tətbiq etmək bizə bu ərəfələr hava-su kimi lazımdır. 7 gün ərzində orada daha kimlər olmayacaq ki. Reklam və media nəhənglərindən kimi tanıyırsınızsa, orada tapa bilərsiniz. Mənim üçün çox maraqlı olan bir neçə çıxışçı var. Onları səbrsizliklə gözləyirəm.

7 günlük proqramda nələr var deyirsinizsə, bu linkdən baxa bilərsiniz - http://www.canneslions.com/the_festival/programme/festival_programme.cfm#47-173-1481 . Onu da deyim ki, gün ərzində 8 seminar olacaqdır. Toplam isə 54 fərqli mövzuda çox faydalı təlim olacaq. Təlimi işin professionallarından dinləmək bir ayrı zövq olsa, gərək.

Spikerlər kimlər olacaq deyirsinizsə, bu linkə baxa bilərsiniz - http://www.canneslions.com/the_festival/speakers/speakers.cfm

Bir sözlə hələ ki, hər şey çox gözəl planlanmış görünür. Marketinq fədailərini dəstəkçilər arasında görmək isə bir ayrı gözəllikdir - http://www.canneslions.com/press/media_supporters.cfm 

davamı var

MMF2013-də 30 manatın sirri

29-30 may 2013-cü il Azərbaycanda marketinq sahəsində bir İLK yaşandı. Bu haqda artıq günlərdir ki, danışırıq, müzakirələr aparırıq. Gedişatı facebookdan hamımız izlədik. Forumdan da artıq 10 gün keçir. Açığı yorğunluqdan indi-indi xilas olduğuma görə yazmaq qərarına gəldim. İndi Sizə sadəcə qısa olaraq hesabat xarakterli bəzi məlumatları çatdırmaq istəyirəm. Eyni zamanda balaca bir sirr də açacağam.

24 günün hesabatı:

• Foruma hazırlıq 24 gün davam etdi. 12 nəfərlik təşkilatı heyət toplandı. Toplam 200-ə yaxın mailləşmə,  14 hazırlıq məqsədli görüş keçirildi.
• Toplam 22 sponsor-dəstəkçi ilə yola çıxdıq.
• Spiker, moderator sayı - 19 nəfər
• Forumun saytı istifadəyə verildi - www.millimarketinqforumu.com
• Brand wall, foruma özəl çanta, bloknot, qələm, fləş kart, roll-up, poster, biletlər hazırlandı.
• Bütün reklam kommunikasiya konsepti, dizayn və adaptasiya işləri tamamlandı.
• 20-dən çox xəbər saytları haqqımızda yazdı, web-bannerlərimiz yayımlandı. Xəzər Xəbər xüsusi sujet hazırladı. İntro, spikerlərin təqdimatı çarxı, forumun giriş çarxı hazırlandı.
• FMR TV-də forumdan öncə forum haqqında veriliş hazırlanıb yayımlandı.
• 22 nəfərlik forumun texniki heyəti müəyyən edildi.
• Forumda 150-dən çox şirkətdən 230 nəfər iştirak etdi.
• Satışa çıxarılan bilet sayı 136, satış miqdarı 100 ədəd. Şirkətlərə göndərilən dəvətnamələr - 120 ədəd. Biletlər foruma 10 gündən də az müddət qalmış satışa çıxarıldı.
• #mmf2013 twitter həştəgi forum günlərində top 5-liyə düşdü, hətta 30 iyun top 2 oldu.

Marketer üçün həyat çox sürətlidir

Neçə vaxtdır ki, "başım açılsın sərbəst hesabat xarakterli bir yazı yazım" deyirdim. Bir də ayıldım ki, ö sözü deyəndən bura 4 ay keçib. Xatırlayırsınızsa, 2012-ci il üçün Facemark.az olaraq hesabatımızı təqdim etmişdim. İndi isə 2013-cü ildən tam 4 keçdi, açığını deyim mayın girdiyindən təzə-təzə xəbər tutmuşam. Həyat bizim özümüzün fərqində olmadan çox sürətlə gəlib keçir. Hələ son zamanlar forum hazırlığını da nəzərə alsaq, digər dostlarla birlikdə nə qədər yoruluruq onu bir Allah bilir, bir də həmin dostlar. Azərbaycanda qısa müddətdə nəyəsə nail olmaq üçün həyatın normal gedişindən daha sürətlə qaçmaq lazım gəlir. Məncə, nəinki Azərbaycanda, bütün dünyada bu belədir. Onu mütləq deməliyəm ki, istənilən aktivliyi bir yerdə, dostlarla birlikdə köməkləşərəq, paylaşaraq nail olmaq olar. Marketerlərin bu baxımdan birliyi sektora çox faydalıdır.

Çox uzatmadan 2013-cü ilin ilk 4 ayında nə kimi aktivliklərin içində, çölündə, yanında olmuşuq Sizinlə paylaşmaq istəyirəm:

FMR TV - Azərbaycanın ilk internet marketinq televiziyası buraxıldı

Bildiyiniz kimi bu ilin 10 yanvarında facemark.tv olaraq ilk internet televiziyanı elan etdik. FMR TV olaraq yaranan gündən bu günə 30-dan çox veriliş çəkdik. 10-dan çox şirkətdən qonaqlarımızla çox da münasib olmayan şəraitdə olsa belə düşünürəm ki, maraqlı və faydalı verilişlər edə bilmişik. Bu işdə Marketing AİR komandasına, hər zaman novator dostumuz İlkinə və Anara təşəkkür edirəm. İlkinin öncəki yazısında dediyi kimi biz Marketinq Türkiyədən ilham alıb bu işə girişdik və çox qısa müddətdə hazırlaşa bildik. Şükürlər olsun ki, bazar günü daha 6 yeni veriliş çəkdik. Qardaş Türkiyədə ilk internet marektinq televiziyası 2011-ci ilin dekabrında, bizdə isə 2013-cü ilin yanvarında fəaliyyətə başlayıb. Arada cəmi 13 ay fərqimizin olduğu Azərbaycan üçün məncə o qədər də pis nəticə deyil. Biz bu gün və bundan sonra da öz gücümüzlə olsa belə bu proyekti davam etdirməkdə qərarlıyıq. Təbii ki, yaxşı olardı ki, milli şirkətlərimiz də yaxından iştirak edib dəstək olsunlar və bunun sayəsində sektorun inkişafına az da olsa, dəyər qatmış olaq. 

Marketing AİR 2 başladı və bitdi

Bu gün AİR komandası olaraq 2012-ci ilin oktyabr ayından ardıcıl olaraq marketinq təlimləri veririk. 5 ay ərzində şirkət çalışanları və tələbələr olmaqla 130-dan çox iştirakçı ilə yola çıxdıq. Düzünü desəm ilk praktiki marketinq təlimləri olan Marketing AİR 1-də daha çox əziyyət çəkdiyimizi düşünürük. Həftənin 6 günü işdən sonra təlimlər fiziki olaraq yorsa da bizə çox şeylər öyrətdi. Ən azı səhvlərimizi gördük və bunu AİR 2-də təkrarlamadıq. Bu baxımdan AİR 2-də özümüzə daha uyğun qrafik seçdik. Fiziki olaraq çatdırmaq mümkün olmadığından qeydiyyatdan keçən çox iştirakçıya imtina etməli olduq. Mart və aprel ayında olmaqla 2 ay ərzində AİR 2-ni də başa vurduq. AİR iştirakçıları bu günün real və potensial marketerləri olaraq artıq ölkənin marketinq həyatında aktiv rol alıblar. Onların hər gün hansısa uğurunu eşitmək olduqca zövq verir. AİR təlimləri başlayanda biz onlara "biz öyrətmirik, PAYLAŞIRIQ" dedik və sona qədər də vədimizə sadiq qaldıq. Sevinirəm ki, bu gün PAYLAŞMA məntiqi ilə AİR məzunları çox qabağa gediblər. Biz Sizinlə fəxr edirik. İnşallah sentyabr-oktyabr ayına AİR Professional ilə görüşəcəyik. AİR təlimləri həm də marketinq və pr sahəsində təlimləri də aktuallaşdı, yeni-yeni təlimlər yarandı. Halbuki çox yox elə keçən ilin sonu əksəriyyət elə düşünürdü ki, Azərbaycanda milli marketerlərin təlimi heç kimə maraqlı olmaz. Biz çox əziyyətli olsa da, buna elə o vaxt da inanmırdıq, elə bu gün də bu inancın sayəsində zövqlə davam edirik.

Marketing Kingdom, Silver Mercury, THE CUP festivalında aktiv iştirak etdik

Bu il həm də Facemark.az olaraq da məhsuldar oldu. Öncə mart ayında İstanbulda The Cup festivalında iştirak etdik. Artıq 2-ci ildir ki, həmin tədbirdə Facemark.az olaraq təmsil olunuruq. Daha sonra Rusiyada keçirilən Silver Mercury festivalında, sonra isə Bakıda keçirilən qlobal marketinq tədbiri olan Marketing Kingdom-da yaxından iştirak etdik. Təkcə onu qeyd edim ki, bu günədə Facemark.az 15-dən çox beynəlxalq marketinq və reklam festivalında partnyor, media dəstəkçi olub. Vaxt var idi yeni yarananda özümüz müraciət edirdik və isbat etməyə çalışırdıq ki, biz partnyor olaraq onlara faydalı ola bilərik. Amma indi artıq avropasından və amerikasından tutmuş bir çox festivallar özləri müraciət edirlər. Facemark.az olaraq düşünürük ki, bu tip beynəlxalq tədbirlərdə təcrübə ölkəmizdə gələcək uğurlar üçün bazis ola bilər və bu yolda da hər cür çətinliyə baxmadan davam edirik.

Marketerlərin I və II əyləncəli toplantısı

Bilirsiniz ki, marketerlərin işi çox stresslidir. Bu haqda bir öncəki yazımda qeyd etmişdim. Bu stresi marekterlər olaraq bir yerdə qismən də olsa, atmaq üçün 27 fevralda bütün marketerlərlə birlikdə "MÜMKÜNSÜZÜ MÜMKÜN" etdik. 28 Cinemada "Mümkünsüz" filminə baxdıq, filmdən sonra dedik, güldük, əyləndik və müzakirələr etdik. Çox keçmədi ki, Azərbaycanın ən böyük marketinq qrupu olan Marketinq Azərbaycan olaraq qrupun 700-dən çox üzvü ilə birlikdə "Marketinqə 4Ç gəldi" adlı II əyləncəli görüşü AZURE Ticarət Mərkəzində Şəki restoranında keçirdik. Bir şeyi xüsusi qeyd etmək istəyirəm. Mən çox sevinirəm ki, bu gün marketerlər Marketinq Azərbaycan qrupu timsalında birlik nümayiş etdirirlər. Bu birlik isə hər keçən gün artır. Bütün qrup üzvlərinə dərin-dərin təşəkkür edirəm. Sizi tanımaq, Sizinlə işləmək, Sizinlə irəliləmək fəxrdir, şərəfdir. Siz hamınız marketinqin buzqıranları olaraq əmin olun ki, hər işinizlə tarix yazırsınız. Marketinq Siz inkişaf etdikcə inkişaf edir. Hər iki toplantıda əziyyət çəkən dostlarımız oldu. 100-dən çox adamı bir yerə yığmağın çətinliyi haqqında məncə danışmağa ehtiyac yoxdur.

Kan festivalı, Golden Hammer və MMC İstanbul 2013 bizi gözləyir.

Dostumuz İlkin yazısında facemark.az və facemark.tv (FMR TV) olaraq Cannes Lions festivalında iştirakımızla bağlı gözəl yazmışdı. Bəli, biz facemark.az olaraq keçən il də Kannda media partnyor idik, amma bu ildən FMR TV də dünyanın ən böyük reklam festivalında olacaq. Biz tədbirdən isti-isti görüntüləri Sizlərə FMR TV vasitəsilə təqdim edəcəyik. Bundan başqa qarşıdakı aylarda bizi Latviyada Golden Hammer və İstanbulda keçiriləcək MMC İstanbul 2013 marketinq və reklam festivalı gözləyir. Hər gün nəsə öyrənmək üçün əlimizdən gələni edirik ki, bir vaxt özümüz də kiməsə eyni cür faydalı ola bilək.

Və təbii ki, 3P Milli Marketinq Forumu

Təxminən 1 ay öncə bu təşəbbüs formalaşdı və çox qısa müddətdə təşkilati komandanı Marketinq Azərbaycan qrupunun üzvlərindən yaratdıq. Əziz qrup üzvləri, çox-çox sağ olun. Mən bir daha əmin oldum ki, biz istədikdən sonra edə bilmədiyimiz şey yoxdur. Hamımız işləyirik, heç kim bekar deyil. Amma hamımız bir yumruq kimi neçə gündür ki, normalda bəlkədə 3-4 aya başa gələn işi demək olar ki, 70% bitirmişik. Hətta bu blogu yazıb forumla bağlı həyati əhəmiyyətli bir görüşə gedəcəm. Amma bir şeyi bütün komanda adından söz veririk. Biz Sizinlə Azərbaycanın ilk milli marketinq forumunu yadda qalan etmək üçün əlimizdən gələnləri artıq etmişik, indi sadəcə əlimizdən gəlməyənləri etmək üçün çalışırıq və bacaracağıq. Sevindiricidir ki, artıq qrupda olan şirkətlər özləri müraciət edib köməkliklərini təklif edirlər. Mən ilk dəfədir ki, bu qədər sistemli şəkildə 1 günə sanki 2 gün sığışdıraraq iş getdiyni görürəm. Problem, Praktika və Paylaşma devizi ilə sektora 2 möhtəşəm gün bəxş olunacağından əminik, Sizi də həmin rədbirdə görmək istəyirik, gəlin, özümüzdən danışaq.

Yenə çox yazdım deyəsən. Bir sözlə bütün bu 12 fərqli aktivlik 2013-cü ilin başlanğıcında marketerlərin həyatını çox sürətli edib. Mən hərdən dostlara deyirəm ki, bir gün evə gec gəlmələrin səbəbindən bizi evə də qoymayacaqlar )) 6-ya qədər öz işimiz, 6-dan sonra gecə yarıya qədər marketinq adına nələrsə etmək, nələrsə düşünmək çətindir, amma çox zövqlüdür. Bu həyata bir dəfə gəlirik və günlərin xoş bir günü də gəldiyimiz kimi də gedəcəyik. Heç olmasa öz sektorumuza, öz millətimizə faydamız toxunması üçün çalışmalıyıq. Belə olanda istər marketer kimi, istərsə də bir vətəndaş kimi missiyamızı gələcək üçün bərkidə və ötürə bilərik.

Unutmayın - biz bir yerdə güclüyük. Biz yeni güc deyil, gücə güc qataraq inkişaf edəcəyik. Bu yolda hər birinizə uğurlar.

Adverdiklərim silsiləsindən: "ƏN deyil, NƏ gözəldir"

Bildiyiniz kimi reklam haqqında qanunvericiliyə görə "ən", "lap" və s. bu kimi sözlərin istifadəsi qadağandır. Amma onu da bilirik ki, bir çox şirkətlər bu sözdən rahatlıqla istifadə edə bilir. Demək olar ki, qanun sanki outdoorlar üçün işləyir. Metroda, internetdə istifadə edənləri görmürlər. Uzun müddətdir düşünürdüm ki, bu qaydaya necə yüngülvari "ilişmək" olar. Və bir müddət öncə sloqanı artıq tapdım. - ən deyil, nə gözəldir Qalmışdı onu hansısa kampaniyada istifadə etmək ki, onu da bu yaxında həqiqətən də "ən" olan bir mağazamız üçün istifadə etdim. Bütün dünyada niş etirlərin hamısının bir mağazada satıldığı yeganə yer Azərbaycanda Nizami 66 ünvanındakı İdeal Niş Butikdir. Məhz bu üstünlük üçün internetdə rich-media və standart bannerlər hazırlandı. Mesaj kimi isə "biz ən gözəldir demirik, nə gözəldir deyirik" istifadə etdik.

Bannerə baxmaq üçün link: http://46.4.100.5/baner/Ideal_en_richmedia/

Marketoloqlar, yoxsa market adamları

Gələcək marketoloqlara tövsiyyələrim

Əslində bu yazının adını lap çoxdan düşünmüşdüm və özümdə də qeyd etmişdim. Neçə müddətdir düşünürdüm yazmaq istədiklərimə daha nələri əlavə edə bilərəm. Bu gün qərara gəldim ki, artıq vaxtdır, yazmaq olar. 

Qısası bu yazıda əsas hədəfim marketinqi yeni öyrənən və ya müəyyən bir pilləyə çatıb, amma hələ ki, izləməyə üstünlük verən marketerlərdir. Yəni onlara iki seçim verəcəm. Ya marketer olacaqlar, ya da bu gün bir çoxları kimi “bazar adamları” olacaq və elə də qalacaqlar. Əslində sektorda bəlli yeri olan və bəlli yeri olduğunu zənn edənlər üçün də faydalı ola bilər. Amma onların bu yazıdan sonra dəyişəcəyinə ümidim azdır. Yazını məsləhət deyil, sadəcə kiçik bir tövsiyyə kimi qəbul etmənizi xahiş edirəm. 

Tövsiyyə 1: Fərdi komputerinizin gözünə deyil, müştərilərinizin gözünün içinə baxın. 

Bir çox menecerlər ofislərindən demək olar ki, kənara çıxmırlar. Elə bilirlər ki, rahat şərait, vəzifə və internetin varsa, çata bilməyəcəyin vəzifə, verə bilməyəcəyin tapşırıq yoxdur. Yanlışdır. Ofisdən kənara çıxmaq lazımdır. Hələ marketersinizsə, Sizin ofisdə nə işiniz var. Brendinizin yanında olun, brendi alan müştərinin yanında olun, onları dinləyin, izləyin, hərəkətlərini qeydə alın. Bir də etdiklərinizə müştəri gözündən baxın, onların dilində eşidin. Bəzən bizim bəzi marketoloqlar etdiklərinə qiyməti 3-5 dostunun rəyi ilə ölçür və ya facebookdakı dostlarının “like”ları, şərhləri ilə dəyərləndirirlər. Praktika da göstərir ki, bu halda səmimiyyət çox aşağı olur. Bu həm də Sizi eqodan xilas edəcəkdir, tənqidə qarşı daha dözümlü edəcəkdir. 

Tövsiyyə 2: Ağa ağ, qaraya qara deyin, deyə bilmirsinizsə, susmaq ən gözəl çıxış yoludur.